Endometrioz – bachadon ichki qavatiga o'xshash to'qimaning bachadondan tashqarida, masalan tuxumdonlar, bachadon naychalari yoki boshqa kichik chanoq a'zolarida o'sib chiqishi bilan bog'liq ginekologik kasallik.
Endometrioz sabablari
Kasallikning aniq sababi hali to'liq aniqlanmagan, ammo shifokorlar uning rivojlanish xavfini oshiruvchi bir nechta omilni ajratib ko'rsatishadi:
- retrograd menstruatsiya — hayz qonining bachadon naychalari orqali qorin bo'shlig'iga qaytishi;
- gormonal disbalans, birinchi navbatda estrogen ortiqchaligi;
- immunitet tizimining o'ziga xosligi, buning natijasida organizm ortiqcha o'sgan hujayralarni yo'q qila olmaydi;
- irsiy moyillik — yaqin qarindoshlarida kasallik bo'lgan ayollarda xavf yuqoriroq;
- kichik chanoq a'zolarida o'tkazilgan operatsiyalar.
Endometrioz belgilari
Belgilar ayoldan ayolga farq qilishi mumkin — ba'zilarida yaqqol namoyon bo'ladi, boshqalarida deyarli sezilmaydi. Eng ko'p uchraydigan belgilar:
- hayz vaqtida oddiy og'riq qoldiruvchilar yordam bermaydigan kuchli og'riqlar;
- jinsiy aloqa paytida og'riq;
- mo'l va uzoq davom etadigan hayz;
- tsikldan tashqari qorin va bel og'riqlari;
- homilador bo'lishda qiyinchiliklar.
Agar o'zingizda shu belgilardan bir nechtasini sezsangiz, ginekologga murojaatni kechiktirmang — aniq tashxis faqat ko'rik va tekshiruvlardan (UTT, zarur bo'lsa — laparoskopiya) so'ng qo'yiladi.
Davolash usullari
Davolash yosh, belgilarning kuchi va homiladorlik rejalariga qarab individual tanlanadi:
- Dori-darmon bilan davolash — og'riq qoldiruvchilar va estrogen darajasini hamda o'choqlar o'sishini kamaytiradigan gormonal preparatlar;
- Jarrohlik davolash — belgilar kuchli yoki bepushtlik bo'lsa, endometrioz o'choqlarini laparoskopik yo'l bilan olib tashlash;
- Qo'llab-quvvatlovchi choralar — turmush tarzini yaxshilash, yallig'lanishni kamaytirish, gormonal muvozanatni saqlash.
Gormonal muvozanatni qo'shimcha qo'llab-quvvatlash uchun shifokorlar ba'zan ayollar salomatligi uchun tarkibi o'rganilgan biologik faol qo'shimchalarni, masalan Endomastinni tavsiya qilishadi. Bunday qo'shimchalar davolashning o'rnini bosmaydi, lekin shifokor bilan kelishilgan holda kompleks yondashuvning bir qismi sifatida qo'llanilishi mumkin.
Endometrioz — hukm emas, lekin mutaxassisga murojaatni kechiktirish sabab ham emas. Kasallik qanchalik erta aniqlansa, samarali taktikani tanlash shunchalik oson bo'ladi.
